L?ch s? v? gi?y (Ph?n 2)

N?m kh?i ??u s?n xu?t gi?y ? m?t s? n??c

• 1100: Tay Ban Nha: San Felipe (Xativa) g?n Valencia
• 1109: V?n ki?n lau ??i nh?t ???c vi?t trên gi?y t?i Sicilia
• 1225: V?n ki?n gi?y lau ??i nh?t ? Pháp
• 1246: Quy?n sách c?a Behaim, linh m?c tr??ng ? Passau, là các ghi chép tay trên gi?y lau ??i nh?t ? ??c
• 1268: Gi?y ???c s?n xu?t ? Y (Fabriano)
• 1283: Máy xay gi?y ? Treviso
• 1293: Máy xay gi?y ? Bologna
• 1390: Máy xay gi?y ??u tiên ? ??c t?i Nürnberg
• 1469: St. P?lten ? áo
• 1494: Stevenage ? Anh
• 1573: Klippan, Th?y ?i?n
• 1575: Mexico
• 1576: Moskva, Nga
• 1586: Dordrecht, Hà Lan
• 1690: Germantown, M?

L?ch s? v? gi?y

S? d?ng gi?y lan r?ng

Ngay t? th? k? th? 2 ?? có kh?n tay gi?y ? Trung Qu?c. T? Báo B?c Kinh phát hành s? ??u tiên vào n?m 363 (ng?ng phát hành vào n?m 1936). Trong th? k? th? 6 ng??i ta ?? s?n xu?t gi?y v? sinh t? gi?y r?m r? r? ti?n nh?t. X??ng trong cung ?? s?n xu?t cho tri?u ?ình 720.000 t?m gi?y v? sinh và thêm vào ?ó là 15.000 t?m gi?y v? sinh t?m h??ng th?m, m?m và có màu vàng nh?t cho hoàng gia.

Ti?n gi?y

? Trung Qu?c vua ???ng Cao T?ng (650–683) phát hành ti?n gi?y l?n ??u tiên, ???c c?ng nh?n là ti?n t? trong th? k? th? 10. Vào kho?ng n?m 1300 ti?n gi?y c?ng ???c ban hành ? Nh?t, Ba T? và ?n ??.

? Vi?t Nam, trong quy?n Kham ??nh Vi?t s? Th?ng giám c??ng m?c có ghi l?i

    Bính Ty, n?m th? 9 (1396). (Minh, n?m H?ng V? th? 29)
    Tháng 4, mùa h?. B?t ??u ban hành ti?n "th?ng b?o h?i sao".
    Thi?u b?o V??ng Nh? Chu ?? ngh? ??i l?i ch? ??. Quy Ly nghe theo, m?i ??nh ch? ?? ti?n gi?y nh? sau: lo?i 10 ??ng v? rau rong; lo?i 30 ??ng v?      th?y ba; lo?i m?t ti?n v? ?ám may, lo?i hai ti?n v? con rùa; lo?i ba ti?n v? con lan; lo?i 5 ti?n v? con ph??ng; lo?i m?t quan v? con r?ng. Ng??i nào làm gi? ph?i t?i t? hình, t?ch thu ?i?n s?n sung c?ng. Khi ti?n gi?y ?? in xong, h? l?nh cho dan ???c ?em ti?n th?c ??i l?y ti?n gi?y: c? m?t quan ti?n th?c ch?t ??i l?y ti?n gi?y m?t quan hai ti?n. C?m ch? dan gian kh?ng ???c dùng ti?n ??ng, bao nhiêu ti?n ??ng ??u n?p vào quan, n?u nh? ng??i nào tàng tr? riêng ho?c tiêu dùng riêng c?ng ph?i t?i nh? ng??i làm gi? ti?n gi?y.

N?m 1298 Marco Polo ?? t??ng thu?t l?i vi?c lan truy?n r?ng r?i c?a ti?n gi?y. Trong th?i gian này ?? có n?n l?m phát làm gi?m giá tr? xu?ng ch? còn vào kho?ng 1% c?a giá tr? ban ??u. ?? ch?ng n?n làm ti?n gi?, có th?i gian ti?n gi?y ???c làm t? gi?y ??c bi?t có các ch?t ph? gia nh? s?i t?, thu?c tr? sau và ch?t màu.

Gi?y ? chau ?u

Qua các giao l?u v?n hóa gi?a ph??ng Tay Thiên chúa giáo và ph??ng ??ng ? R?p c?ng nh? qua n??c Tay Ban Nha th?i k? H?i giáo gi?y ???c mang ??n chau ?u t? th? k? th? 12.[1] Theo nh? Al-Idrisi t??ng thu?t l?i sau các chuy?n du l?ch, ngay t? gi?a th? k? th? 12 ? San Felipe (Xativa) g?n Valencia ?? có m?t n?n c?ng nghi?p gi?y phát ??t, xu?t kh?u các lo?i gi?y cao c?p sang c? các n??c láng gi?ng.

Sau khi ng??i ? R?p b? ?ánh ?u?i kh?i Tay Ban Nha, vùng quanh Valencia v?n còn là n?i có t?m quan tr?ng trong c?ng nghi?p gi?y vì ? ?ay ng??i ta tr?ng ???c cay lanh (Linum), m?t nguyên li?u dùng làm gi?y r?t t?t.

Cùng v?i vi?c s? d?ng v?n b?n ngày càng ph? bi?n trong các l?nh v?c khác c?a v?n hóa (kinh t?, lu?t, hành chánh,...), t? gi?a th? k? th? 14 gi?y b?t ??u cu?c tranh ?ua v?i gi?y da (parchment). K? thu?t in sách ra ??i t? gi?a th? k? th? 15 ?? ?ánh d?u cho vai trò c?a gi?y da tr? thành v?t li?u ?? vi?t xa x?. M?c dù r? ti?n, m?i cho ??n th? k? th? 17 gi?y, trong vai trò là v?t li?u ?? vi?t, m?i ??y lùi ???c gi?y da t??ng ??i ??t ti?n h?n.

Gi?y trong th? gi?i ? R?p

Vào n?m 750 hay 751, k? thu?t s?n xu?t gi?y lan truy?n ??n Samarkand, có l? qua các tù binh ng??i Trung Qu?c trong m?t cu?c tranh ch?p biên gi?i, và t? ??y k? thu?t này lan r?ng kh?p th? gi?i ? R?p.[1] Nh? vào các khám phá m?i, ng??i ta cho r?ng ? Samarkand gi?y ?? ???c bi?t ??n và s?n xu?t tr??c ?ó 100 n?m. Cay lanh (Linum usitatissinum) và cay gai d?u (Cannabis L.) c?ng nh? n??c ??u có ??y ??, ch?ng bao lau ng??i ? R?p ?? xay d?ng lên m?t c?ng nghi?p gi?y phát ??t. Gi?y lan truy?n nhanh chóng ??n Maroc. M?t c?i xay gi?y ?? ???c xay ? Bagdad vào n?m 795, n?m 870 quy?n sách làm b?ng gi?y ??u tiên ???c phát hành ? ?ay. Trong v?n phòng c?a hoàng ?? Harun al-Rashid ng??i ta ?? dùng gi?y ?? vi?t. Sau ?ó là các x??ng s?n xu?t ? Damascus, Cairo, ? các t?nh B?c Phi cho ??n c? phía tay.

Ng??i ? R?p ti?p t?c c?i ti?n k? thu?t s?n xu?t. Nh? vào các ray múc làm b?ng day kim lo?i mà ng??i ta ?? có th? t?o ???c hình chìm trên gi?y (watermark). Gi?y ???c ph? keo t?t h?n nh? s? d?ng tinh b?t. (Ph? keo là tráng m?t l?p m?ng keo trên m?t gi?y hay pha keo vào b?t gi?y l?ng tr??c khi múc gi?y ?? gi?y láng h?n và ít hút n??c h?n, m?c vi?t lem ít h?n.) Các ??n v? ?o l??ng di?n tích ???c tiêu chu?n hóa. 500 t? gi?y là m?t ram gi?y (th?p gi?y) – rizmar. T? này là ngu?n g?c cho khái ni?m v? ??n v? gi?y v?n còn th?ng d?ng cho ??n ngày nay trong ngành gi?y: m?t ram gi?y (ti?ng Anh: ream, ti?ng ??c: Ries, ti?ng Pháp: rame, ti?ng Tay Ban Nha: resma...).

Ngu?n wikipedia

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

IN C?NG NGHI?P Và QU?NG CáO KCL Designs

HOTLINE: 01278.395.169

E-MAIL: quyen.inphunkcl@gmail.com

Website: www.zibon.cc